25 mayis 2007
Yakın zamanda Rusya başkanı Putin bir çok Orta Asya ülkeleri ziyaret ederek,o ülkelerin başkanlarıyla enerji ve doğalgaz konusunda iş birliği için bir çok anlaşma imzaladı.Özetle anlaşmalarda Hazar Denizi bölgesinde bulunan doğalgaz boru hattı genişleme ve Türmenistan gazı Rusya’ya nakli üzerinde duruluyor.Kazakistan ve Özbekistan’la imzalanan bazı anlaşmalar bölgesel enerji ve yakıt uretimi tesislerinde geliştirme ve modernizasyon konuları içeriyor.Rus uzmanlarına göre,bu anlaşmalar Moskova’ya enerjı kaynakların ihracatı üzerinde liderlik statüsünü korumasında yardımcı olacak ve ayrıca onların nakli icin Rusya’dan değil de,Güney Kafkasya ülkelerinden nakletmesine engel olacaktır.
Rusya,Kazakistan ve Türkmenistan başkanları uçlu bir anlaşma imzalayarak,önemli bir karar aldilar:Hazar Denizi bölgesinde yeni bir doğalgaz borusu inşat edilecek.Tahminen bu boru Hazar deniz kıyısının Türkmenistan,Kazakistan ve Rusya devlet toprklarindan gececek.Rus uzmanlarina göre,bu anlaşmalar Hazar bölgesinde Rusyanin eski konumunu yeniden ona kazandıracak ve Astana ve Ashabad sehirlerde bulunan başka yabanci firmalarin konumunu zayiflatip,onlarin bu bölgeden gimesini sağlayacak.
Orta Asya ve Kafkasya problemleri üzerinde uzman Aleksey Vashenko diyor ki,Orta Asya petrolu Azerbaycan üzerinden aktarmak Moskova icin karli değildir.Bu problem bir kaç önemli faktör taşiyor.Birincisi,bu borular,Bakü-Ceyhan,Bakü-Supsa,onlar ekonomik olarak elverişli değildir.Ancak,eğer onlara Kazakistan petrolü bağlanirsa elverişli olabilirler.Bugüne kadar ise bu boru hattlari kendilerinden beklenen karı sağlayamadılar.Putin ise Rus Federasyon enerji sektörünü girişimcilerin zarara uğramamalari için onların cıkarlarını korumaya çalısıyor.Ve Orta Asya ülkeleri ziyaretleri bu amaçla yapıyordur.Çünkü eğer Kazakistan petrolu ve Orta Asya gazi Türkmenistan’dan ilk olarak Hazar Denizi’nden,ordan da Turkiye’ye ve Bati Avrupa’ya gidecekse,bu kuşkusuz Rusya için büyük bir darbe olacaktir.Ve böylece Kavkasya bölgesinde Rusya’nin etkisi zayiflamiş olacaktir.Rusya devleti gibi, rus petrol girisimcileri de bundan zarar görecekler. Rusya Federasyon hükümeti tabiki bunun olmasını istemez ve onun icin şuan eski bir boru hattının reanimasyonu yanında bir de yeni bir boru hatti inşhatı için görüşmeler yapıyor.
Aleksey Vashenko’nun söyledigi gibi,Kazakistan ve Azerbaycan petrolu Ukrayna’ya aktarmasina Moskova karsidir.Burda en önemlisi,eğer Ukrayna Rusya’dan bağımsız olarak petrol almaya başlayacaksa,zamanla Rusya Doğu bölgelerinde ve Krım’de etkisinin kaybetmesine yol açaçak,özellikle de Sevastopol sehrinde,ki bu Kara Deniz’inde kendi filosunun barindirmasina engel olacaktır
.
Eski Sovyetler Birligi sınırları içeresinde olan topraklar Arastirma Merkzi Başkanı Aleksandr Karavaev diyor ki,enerji ve doğal gaz stratejileri Rusya dıs politikasinda önemli ağırlık kazanmaya başladi.Bu boru hattlarında yer alan çikarlari bir çok dev petrol firmaların,monopollerin,GAZPROMun ve Rusya’nin ilgisi uyandiriyor.Ve tabiki bütün bu politikalar ABD’de ve Avrupa Birligi’nde tepkilere ve reaksyona yol aciyor.
Ama Rusya’nin milletvekili Sergey Glazyev bu tür politikalarin dıs ilişkilerinde belirleyici faktör olarak görmüyor.
Sergey Glazyev diyor ki,bu tür büyük inşhatlarin politik arenaya çekmesine karşiyim.Tabiki bu hatlar önemlidir,ama onlardan bir koz yapmak bence doğru değildir..Eğer bizim gaza bir ihtiyac doğarsa,hatlar da olacak!Ve bu konuda kim ne derse desin!Türkiye gaz istedi,biz de Kara Denizin üzerinden bir hat döşedik,hatta bundan bir çok zarar görmemize rağmen...Ve Türkiye’yi de hiç durdurmadı ne Londra,ne Vashington,ne de Brüssel tuzaklari. Rusya’nin gazı her yerde lazim.Ve eğer Almanya’ya bizim gazı isteyecekse,Estonya istedigi kadar karşi çıksın,Baltik Denizinde de bir boru doşeriz.Ve Almanya da istiyor…Çünkü gaz ona lazim.
Orta Asya ve Guney Kafkasya uzmanı Aleksey Vashenko’nun görüsüne gore,Hazar Denizinde yapilacak yeni boru hatti,Azerbaycan ve Gurcistan icin kar getirecegi gibi,Rusya icin de zarar getirecek.O diyor ki,burda en önemlisi,eğer bu boru Gurcistandan ve daha ileri gidecekse,ozaman büyük rekabet doğacak,ve o rekabet de eski Sovyetler Cumhuriyetlerden gelecek.Onlar dünya pazarlarinda fiyatlarini düşürme yoluna gidebilecekler ve sonuç olarak Rusya’ya akan petrol ve gaz dollarlari azalacak.Ve şimdi Rusya petrol ve doğalgaz sektörünün modernasyon ve geliştirme için zaten büyük bir sermayeye ihtiyaç duyulduğundan,böyle bir durumla karşilaşmak hiç de hoş olmayacak.
Hazar Deniz Bölgesi Araştırma Fonu Başkanı Vafa Guluzade’nin söylediğine göre,artık geçti o zamanlar,nerde başkanlar kendi ülkenin enerji kaynaklarin kaderinin hakkinda tek başina karar alabiliyorlardi.Kazakistanda mesela çoktan Amerikan magnatlari oturuyor ve kararlari onlar alıyorlar.Ve Putin’in başkanlarla imzalanmiş olan bu anlaşmalarda muhakkak onlarin sözü geçerli olmuştur.Çünkü Türkmenistan istemiyor kendi enerji kaynaklari Rusya üzerinden nakletmek.Rusya bunun karşiliginda politik şartlar koşacak Türkmenistana.Ve şimdi de olduğu gibi,gazi en duşuk fiyattan alip,daha yüksek fiyatla satacak.Türkmenler ise istedigini alamayacaklar.Onlar icin Azerbaycan üzerinden gazi satmak daha karlıdır.
Kazakistan ve amerikan petrol sirketleri Oktau-Bakü petrol hattı üzerinde çok uzun sure düşünüyorlar.Ve Kazakistan petrolu çoktan Bakü-Ceyhun hattı borularda akıyor.Ben duşunmuyorum,Putin oylece gitmiş,görmüş ve kazanmış.Evet,o konuşmuş Nazarbaev’le,konuşmuş yeni Turkmenistan başkaniyla,onlar belki bir çok söz verdiler,ama gercekleştirmek bunlari okadar da kolay olmayacak.Ayrica dünyanin bütün projelerin lokomotivi Rusya değildir.Rusya koyamaz kendi kurallari ne ABD’ye,ne de Avrupa’ya.Çift standartlar.Rusya karsı Hazar Denizinde suyun altında hattın doşemesine,kendisi ise Kara Denizde “Mavi Akım”yapıyor,ve Baltik Denizinde hat doşemek istiyor vs vs…Rusya’nin yok böyle bir düymesi,ülkelerin ABD iş ortakliğindan vazgeçilecek olani.Rusya kendisi bati teknolojinin ithalatçisi durumunda ve bu teknoloji olmadan petrolu çikartamaz.Onun icin kendisi de bir çok amerikan şirketleriyle ortak calişiyor,Sahalinden başlayarak,Sibirya ve başka bölgelere kadar.
Rusya Imparatorlugunun karakteri-maddeci değil,daha çok idealisttir. Onun icin Rusya daima hayal etmek devam edecektir…
Kaynak:www.glazev.ru
24.05.2007
Hazirlayan:Maria Kaban
Kaydol:
Kayıt Yorumları (Atom)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder